Hz. Yunus Emre (1240–1321) Vahdet-i Vücud’u anlatmak için şöyle dedi:

“…bir Ben vardır bende, benden içeri.”[1]

 Bu çok kıymetli söylemin derinliklerinde The Unrelative Truth kitabının ele aldığı ve cevabını önerdiği bazı soruları sunuyorum.

• Her an içinde bulunduğumuz ve içimizde olan İlahȋ “Ben” hakikati nasıl bir şeydir?
• Bu hakikate nasıl erişilir? Veya şuurunda olunur?
• Dinȋ kitapların vahy kısımlarının ve mistik yazıların tefsirinde açıklık nasıl güvenilirlikle sağlanır?
• Bu güvenirlilik nereden gelebilir?
• Vahy olunan bilgilerin hayatımızdaki yeri/işlevi ne olmalıdır?
• Varlık (olunum) bilimi (ontoloji) kişiyi herhangi bir yönde dinȋ aydınlığa kavuşturabilirmi?
• Oluluk, var oluş ve varlanış terimleri arasındaki etimolojik farklar nelerdir?
• Türkçemizde din dilinin inceltilmesi veya saflaştırılması ihtiyacı varmıdır?
• Bugün kulandığımız dilin manevi yaşantımızdaki olumsuz etkileri nelerdir?
• İlahȋ bağlamda, kurtuluş (liberation), aydınlanma (Enlightenment), uyanış (awakening) ne demektir?
• “Deneyüstülük” (transcendence) İlahȋ Oluluğa (“isness”) nasıl eriştirir?
• Üç “birlik eşdeğerliği” nin anlamları nelerdir? [2]
• “Müştereken içleme” (mutually inclusive) operatörü kutsal bir hassadır; nasıl uygulanır?
• Dinȋ aydınlığa engel zihinsel öğeler nelerdir? Bu engeller nasıl ortadan kaldırılır?
• Dinȋ inanç ve bilgelik arasındaki ruhani boşluk nasıl kapatılır?
• “İlahȋ Sahiplenişlik” (divine Ownership) ve vahy/ilahȋ-ilham arasındaki bağın niteliği nedir?
• İnsan halinin iki yüzünden biri olan göresiz (unrelative) insan hali ne demektir?
• “Sahiplenişlik Pusulası”’nın yaşantımızdaki dinȋ kılavuzluğu nasıl gerçekleştirilir?
• İnsan/İlah bağıntısının yaşamdaki adalet ve sadakat etkisi nasıl belirir?
• Dinȋ yaşantıda doğruluk ve yanlışlık kaynakları nelerdir?
• “Tanrı varmıdır?” suali geçerlimidir? İspatı olabilirmi?
• Din nasıl ve neden ortaya çıkmıştır?
• Dinler arası farklılıkların yok olacağı nokta neresidir? Dinlerdeki ortak nokta nedir?
• Dinler arası birlik mümkünmüdür?
• Dinler arası diyalog esasen nerede başlamalıdır?
• Din-bazlı çelişkilerin ve doğan çatışmaların menşeği (kökeni) nedir?
• Günümüzde dinin politikaya uygulanışı yanlışları nereden kaynaklanır?
• Görecesizlik devlet yönetiminde nasıl fayda ve katkı sağlar?

[1] (Fuat, Yunus Emre: Yaşamı, Sanatçı kişiliği, Yapıtları, 1979), 94

[2] (Güralp, The Unrelative Truth, 2016), 176