SÖZLÜK

Aden	Allah’ın Bahçesi, devamlı ikamet edilen yer; bir şeyin merkezi ve ortası
ahlȃk	doğru olan
ahadiyyet	ezelî ve ebedî Teklik; Allah’ın zatını zatıyla bilme mertebesi
aidiyet	özelliklere ilişkinlık, ait olma durumu
An	göresiz mevcudiyet hali, soyut olu
anlanma	Anın deneyimi ile göresizlik bilincine erişim
arınıklık	saflık, göre(ce)likten yoksunluk
artam	meziyet, fayda, değer, fazilet, kıymet
bakî	gelecekte varlığının sona ermesi düşünülemeyen
bâtıl	gerçekliği bulunmayan her şey
bȃtın	iç, dahili. Gizli. İçyüz. Sır, esrar. Künh ve zatı itibarı ile gizli.
bekâ	bulunduğu halde kalma
beşerî	insanlıkla ilgili, bedensel göreli mevcudiyet alemi
cennet	ebedî Olu; Kur’an 37:43 de çoğul yazılmış olması önemli.
çıplak bilinç	her türlü görelikten arıtılımış bilgi işlevi
değgin	tekabül eden (corresponding)
deneyüstü	göresizliğin deneyimi (transcendence)
dirilik	canlılık, Hayy
duyulamak	deneyim suretiyle edinmek, algılamak, şuurunda olmak
edep	etik olan
erek	amaç, varılmak istenen emel
esmȃ	isimler, adlar. İşitmeler.
fenâfillâh	Arapça “fenâfillâh” Allah katında ölmek manasına gelir. Fiziki olmayan ruhanî haldir.
gayb	ezoterik, gizli
günah	Hakikate zarar. Dine aykırı iş. Cezayı gerektiren amel. Allah’ın emirlerine uymayan hareket.
hakikat	en doğru, en mükemmel olan
Hakk	hakikatin Kendisi; Allah ismi
hal	durum, vaziyet, görünüş, tavır, suret, keyfiyet, biçim, tarz
halet	hal, durum, nitelik
Hayy	dirilik, İlahî Aidiyet; yalın/saf mevcudiyet; Oluluk, diriliğe aidiyet yaratan hakikate.
haysiyet	öz saygı
hidayet	doğruluk. Hakı hak, bâtılı da bâtıl olarak görüp doğru yola girmek. Dalâletten ve bâtıl yoldan uzaklaşmak.
hikmet	her şeyin fayda ve gâyesine dikkat etmek
Hû	Allah’ın Zat’i ismi; Kendi.
Hüve Hüve	Kendi Kendisi
ıvaz (din)	karşılık olarak verilen şey, bedel (ceza)
iç içelik	bir biri içinde, ikilemin yokluğu durumu
içlem	bir nesnenin içeriğini oluşturan şey
içtihat	bilgeli görüş, özel görüş, anlayış, kavrayış
ihlas	saf ibadet, samimiyet, yürekten bağlılık
İlahî Hakikat	99 ismin tamamı, kapsamı (bkz. s. 225)
imlemek	dolayısıyla anlatmak, im (işaret) koymak
kelam	İlahî Hakikatten, sıfatları ve İslâm’ın doğruluğundan bahseden ilim; hakikat bilinci , ,;
kıyam bi-nefsihî	Kendi özü gereği varolan
kul	Allah’a itaat ve ibadet eden
kulluk	ibadet ediş
kuram	teori
kurtuluş (ruhanî)	anlanma, ulvî Teklik halimizi deneyimlemek
levh-i mahfuz	kitap, Olu
lûtf	merhametli davranmak
mağfiret	bağışlama
mahiyet	öz, esas, içyüz, hakikati, niteliği
marifet	irfan, yakīn
melekût	görünmeyen (gayb) alem
metagir	zihnin ürettiği kotlanış, temsil eden sembol yapı
mesani	mükerrer, bir şeyin tekrarı
mihenk taşı	öçü, tartı
mûkaşefe   metagirsel	keşfetmek
olusal	varlık/olunum (bilimi) bağlamlı
ontoloji	varlık/olunum bilimi
ontolojik	olusal
öğe	bileşik bir şeyi oluşturan birimlerden her biri
örtü (ruhanî bağlamda)	görelik
öz	içerik, içlem (kavramın niteliklerinin tümü)
özdek	materiel
özdeksel	parçaları yok edilemeyen
özdelik	gerçekliğe yakınlık; öz benliğinde olmak
özne	eylemi yapan kimse veya şey
refleksif	öze döngülü, super objektif izlenimli bir yaklaşım
re’y	kalp/akıl gözüyle görmek, düşünce, kıyas, kanaat
riyazet	Nefsin isteklerini kırma
ruhanî	tinsel, tınsal, tensel, içi ile ilgili
saf hürlük	göresizlik
salihat	dine uygun iyi hareketler
s.a.v.	“Allah’ın selamı onun üzerine olsun” anlamına gelen “sallallâhu aleyhi ve sellem” kısaltması
sıdk	doğruluk, gerçeklik, haklı, sadık
şümul	kapsam, içine alma, kaplam
takva	Doğruyu yapma, düşünme titizliği, yanlışa bulaşma tedirginliği, hak yememe hassası. Klasik manada: günahlardan kendini korumak, dünya yasaklarına uymak, haram şeylerden çekinmek
teleoloji	gayebilim; “niçin” sorusuyla sonuç gözeten çaba.
tenzih	arılama, kusur kondurmama, hatasız mükemkelliyet
teozofi	İlahiyat felsefesi
tepki	eylemin uyandırdığı değişimlediği karşı eylem
teşbih	benzetmek
tesbih	daim olmak, süreklilik, tekrarlamak
tevekkül	güvenerek her şeyi Allah’a bırakmak
tevfik	Allah’ın kuluna yardım etmesi
tevhid	İlahi Teklik
tezkiye (nefs)	pak ve temiz etmek
tin	ruh, soluk, can, öz
tinsel	ruhanî (spirituel)
soyutlama	tecrit, bağlardan kurtarmak
şeriat	İslam’da dinsel hükümler, doğru yol
vahdet-i vücut	Tekil Olu, Oluluğun birliği
varlantı	var edilen
vav	değişik anlamları olan harf. İlahî Tekliği
vecih (vech)	yüz, çehre, zât
vechu’llah	Allah’ın Zȃtı, (Kur’an 2: 272)
vicdanî şuur	zihnî göreliklerden arınık doğruluk bilinci
vuslat	buluşma (sevgiliyle); birlik hali
yakîn	kesin
yalın	arınık
zikir	adını anma, namaz
zühd	Allah korkusu, dünyaya rağbet etmemek, az ile yetinmek, nefsani zevk ve arzulardan kendini çekerek ibadete vermek